Begin september 1977 kwam ik je tegen in de trein. We gingen aan dezelfde opleiding in Utrecht beginnen en we bleken bij elkaar in de klas te zitten. Vanaf dag 1 waren we vriendinnen, en op school waren we onafscheidelijk. Best bijzonder, want ondanks dat ik het met veel mensen goed kan vinden heb ik het nooit op die manier gehad dat ik vanaf het moment van kennismaking zo’n hechte vriendschap had.
We waren echt serieus met onze opleiding bezig, maar wat hebben we toch ontzettend veel gelachen. Ik natuurlijk met veel lawaai, jij op jouw bescheiden manier maar wel zo dat je lachtranen in je ogen had staan. Ik zou wel honderd anekdotes kunnen opschrijven.
Maar we konden ook ernstig met elkaar zijn.
De vriendschap bleef, ook al had jij eerder werk dan ik, en ging je in Lisserbroek wonen. Ik deed toen nog maar een jaar extra opleiding maar er was niet veel meer aan zonder jou. Erg saai.
Je ontmoette mijn broer en de rest is geschiedenis. Ik heb niet vaak een stel gezien wat zo ontzettend gek op elkaar was en bleef, al die jaren lang. Je was toen niet meer alleen mijn vriendin, maar ook mijn schoonzusje.
We werden samen volwassen, we werden samen ouder, we maakten van alles mee wat het leven mooi maakt en wat het leven moeilijk maakt.
Grote en kleine gebeurtenissen, verwachte en onverwachte dingen, geluk en verdriet, hoop en angst…. alles wat het leven ons bood maakten we van elkaar mee. .
En ik wilde met jou heel oud worden, maar het mocht niet zo zijn. Na 12 jaar downs en ups moest je de strijd tegen kanker opgeven.
Op 1e paasdag, 31 maart 2013 ben je overleden. Vandaag 7 jaar geleden. Je was op, je kon niet meer. En ondanks mijn grote verdriet hield ik me vast aan de gedachte dat je nu weer samen met Jan Willem kon zijn.

Een rouwproces is grillig.  Je kan niet zeggen: nu ben ik er klaar mee, nu heb ik het verwerkt. Altijd, bij mij althans, blijven er onvoorspelbare momenten.  Zodat ik de ene keer kan glimlachen en de andere keer een pijnlijke steek voel.
En voor jou heb ik niet eerder iets geschreven, gewoon omdat ik daar niet aan toe was.
Dat punt heb ik nu wel bereikt, ook al zit ik hier met natte ogen te typen.
Lieve Nel, ik mis je nog steeds en ik zal je mijn leven lang blijven missen. Je was een bijzonder mens en ik denk nog heel vaak aan je. Dank je voor je vriendschap en je liefde. 35 jaar aan kostbare herinneringen voor altijd in mijn hart.

Volgende week is het 6 jaar geleden dat je voorgoed je ogen sloot. Ik had de hele nacht bij je gewaakt. Voor je gezongen, je hand vastgehouden en verteld hoeveel ik van je hou. Mijn laatste uren samen met jou zijn voor mij, en ik hoop ook voor jou, heel waardevol geweest.
Wanneer heb ik afscheid van je moeten nemen? Toen ik daar van de week over nadacht kon ik geen antwoord geven.

Mama, jij was de belangrijkste vrouw in mijn leven en toen ik opgroeide werd je mijn voorbeeld. De liefde en zorgzaamheid die jij aan je gezin gaf, je humor, maar ook je levensinstelling. Ik ga je niet idealiseren, we hadden natuurlijk heus onze irritaties wel. Maar je was een prachtmens. Bij jou kon ik altijd terecht. Om mijn hart uit te storten, om iets gezelligs te doen, om vertroeteld te worden, om samen zo verschrikkelijk te lachen dat we bijna in ons broek piesten, om adviezen te krijgen, om lekker aan te schuiven als ik zelf geen zin had om te koken, om hulp bij de kinderen als ik ziek was, noem het en je was er. Altijd.
Tot aan die ene dag in 1994. Je had een acute hersenontsteking en dat was levensgevaarlijk. Je kwam er doorheen, maar je was niet meer de oude. De ontsteking had voor onomkeerbare beschadiging gezorgd.
Eigenlijk moest ik toen al afscheid van je nemen. Maar je was er nog! Dus ik nam geen afscheid. In de jaren die volgden kreeg je ernstige dementie- verschijnselen. Moest ik nog meer afscheid nemen. Maar ik deed het niet, want je was er nog.
Het hartverscheurende moment voor mij, toen je niet meer wist wie ik was. Ik was een totale vreemde voor je geworden, de hechte band die we als moeder en dochter hadden was volledig uit jouw herinnering verdwenen. Ik was alleen. Ik moest afscheid nemen, maar ik deed het niet want je was er nog.
Het enige moment dat ik dankbaar was over de mist die je herinneringen vervaagde, was toen Jan Willem overleed. Zo heb je niet het onbeschrijflijke verdriet hoeven voelen dat je zoon gestorven was, dat is je God zij dank bespaard gebleven.

Lieve mama, je levensvlammetje doofde heel langzaam. Altijd was je nog blij en dankbaar voor alles, voor de plek waar je woonde, voor de mensen die voor je zorgden.
Uiteindelijk was je lichaam op. Toen moest ik definitief afscheid nemen. Nu was je er echt niet meer. En toch… nu je geest niet meer verward en verdoofd was, zag je er anders uit. Ik kon weer zien hoe je was geweest en dat was zó mooi!
Het was heel bijzonder en ondanks mijn verdriet werd ik er blij van.

Eigenlijk ben ik dus 20 jaar bezig geweest om afscheid van je te nemen. Iedere keer een beetje, steeds weer een nieuw verdriet. Het was zwaar. Maar bestaat er een goede manier? Een abrupt afscheid is moeilijk. Een voorbereid afscheid is moeilijk. En een langgerekt afscheid is moeilijk. Dus ieder afscheid van iemand van wie je zoveel houdt is moeilijk, er is geen goede manier.
Waar ik dankbaar voor ben, is dat in de loop van de jaren na je overlijden steeds meer herinneringen boven komen aan hoe je was voor je ziekte, zodat de herinneringen aan de laatste tijd niet meer de boventoon voeren.
Je bent nog steeds mijn voorbeeld. De liefste mama van de wereld.

Misschien ben ik inmiddels wel paranoïde geworden, maar ik krijg er echt de kriebels van dat vrijwel alles wat je doet op de een of andere manier wordt bijgehouden en opgeslagen. Allemaal onder het mom van het gemak, maar voor mij is het een teken dat we op den duur niet meer zelf hoeven na te denken omdat dat voor ons gedaan wordt. Met als gevolg dat de mensheid een grote, domme eenheidsworst wordt, geregisseerd door Google en andere (zijn die er eigenlijk wel?) data-bases, zodat we zelfs niet meer zelf mógen nadenken.
Vrijwel alles in je dagelijks leven wordt bijgehouden met app’s, slimme meters, camera-deurbellen en noem het allemaal maar op. Het lijkt natuurlijk handig als je kan zien wie er voor de deur staat als je niet thuis bent. Maar je app volgt dus wel waar je naar toegaat en hoelang je daar blijft.
Het is logisch dat als je online iets besteld, dat je je adres opgeeft, en je email-adres voor bevestiging van je aankoop en betaling. Maar waarom moet je in het overgrote deel een account aanmaken voordat je iets kan kopen? “Zodat u bij een volgende aankoop gemakkelijker kan bestellen”.
Ja, zal vast, maar waar het mij om gaat is dat mijn gegevens allemaal opgeslagen worden in de database en daar tot in der eeuwigheid in blijven staan.
Als ik bij de bakker een brood koop hoef ik ook niet mijn geboortedatum en mijn persoonlijke voorkeuren in te vullen bij de kassa. Maar in een webshop moet je eerst van alles vertellen, ook al krijg je het artikel niet eerder geleverd dan dat je betaald hebt.

Ik ben echt niet tegen vooruitgang. Anders liepen we nog steeds allemaal in klederdracht te ploeteren voor ons levensonderhoud.
Heel veel uitvindingen zijn superhandig. Ik maak ook dagelijks gebruik van de laptop. Van social media. Van mijn smartphone. Maar wat me zo benauwd is dat we steeds minder mogelijkheden hebben om iets zelf te doen, zelf te kiezen of we dat wel of niet willen.
Er is geen anonimiteit meer. Ik heb niks te verbergen, zal echt niet verschieten van schrik als mijn persoonlijke gegevens ‘op straat’ komen te liggen bij een digitale fout. Waar het mij om gaat is dat ik steeds minder vrijheid heb. Er wordt meegekeken, er wordt ALTIJD meegekeken.
Vanmorgen kreeg Bert ongevraagd de Jumbo Extra’s pas in de handen gedrukt. Ik had van de week al gezien dat ze die aan het promoten waren en ik wil er niet aan meedoen. Bert zei al zoiets tegen de caissière, maar die zei dat we het thuis maar eens even rustig moesten bekijken. Zij doet ook alleen maar haar werk natuurlijk, de baas heeft gezegd dat ze het moet aanbieden. Alles in het belang van de klant.
Maar daar heb ik nou juist zo’n moeite mee. Want het is niet in mijn belang. Het is in het belang van Jumbo. Zo kunnen ze precies bijhouden wat ik koop, wanneer en hoeveel. Zogenaamd om voordelen voor de klant te kunnen geven, speciale aanbiedingen enzo. Rot toch op! Als je een aanbieding doet, maak het dan mogelijk voor iedereen, zoals het altijd was! De ene keer maak je er gebruik van en een andere keer is het iets wat niet iets voor jou is dus laat je het staan.
Nee, Jumbo wil voor mij bepalen wat ik ga kopen, daarom krijg ik persoonlijke aanbiedingen.
Nou niet dus, ik ga de pas niet activeren. Een mini-protest van mijn kant, ik heb niet de illusie dat het zoden aan de dijk zal zetten. En jammer voor Google maar ik ga de app dus ook niet gebruiken. Het is natuurlijk een druppel op een gloeiende plaat. Ik zal niet tegen kunnen houden wat er al aan het gebeuren is en nog te gebeuren staat. Maar zolang ik nog een flintertje persoonlijke vrijheid kan houden wil ik daaraan vast houden.
Ik kan al heel veel dingen niet meer persoonlijk doen, moet heel veel digitaal regelen. Het zij zo. Maar mijn grote probleem is dat ik steeds minder zelf mag bepalen en bedenken. Niet door een dictatoriale regering, maar door een systeem wat door een groot gedeelte van de wereld wordt omarmd en door een heel kleine groep wordt gedirigeerd. En dat vind ik serieus doodeng. Ik voel me gevangen.